Vì sao không nên đạp phanh gấp khi lái ô tô qua vũng nước?

Trời mưa lớn, đường ngập nước là tình huống không hiếm gặp với nhiều tài xế ô tô tại Việt Nam, đặc biệt ở các đô thị lớn. Trong điều kiện tầm nhìn hạn chế, mặt đường trơn trượt và xuất hiện nhiều vũng nước sâu, không ít tài xế thường có phản xạ đạp mạnh phanh khi phát hiện chướng ngại phía trước. Tuy nhiên, theo nhiều chuyên gia lái xe an toàn, đây lại là một trong những thao tác nguy hiểm nhất khi ô tô đang di chuyển qua vùng nước đọng.

Thực tế, khi bánh xe lao vào vũng nước ở tốc độ cao, giữa lốp và mặt đường sẽ xuất hiện một lớp nước mỏng. Nếu tốc độ đủ lớn hoặc lượng nước quá nhiều, bánh xe có thể mất khả năng bám đường, tạo ra hiện tượng trượt nước (aquaplaning/hydroplaning). Khi đó, lốp gần như không còn tiếp xúc trực tiếp với mặt đường mà "trượt" trên bề mặt nước.

Trong trạng thái này, mọi thao tác điều khiển đều trở nên nhạy cảm hơn bình thường. Nếu tài xế đạp phanh gấp, lực hãm đột ngột tác động lên bánh xe có thể khiến xe mất ổn định, dễ bị văng đuôi, lệch hướng hoặc xoay ngang, nhất là với những xe đang ôm cua hoặc chuyển làn.

Nguy hiểm hơn, nhiều tài xế thường hoảng loạn khi cảm nhận xe có dấu hiệu "bồng bềnh", vô-lăng nhẹ bất thường lúc đi qua vũng nước. Phản xạ tự nhiên lúc này thường là đạp mạnh phanh để giảm tốc ngay lập tức. Tuy nhiên, chính thao tác đó lại khiến tình huống trở nên khó kiểm soát hơn. Ngay cả với những mẫu ô tô hiện đại được trang bị hệ thống chống bó cứng phanh (ABS) hay cân bằng điện tử, các công nghệ hỗ trợ cũng chỉ giúp giảm rủi ro phần nào chứ không thể "đánh bại" hoàn toàn hiện tượng mất độ bám do trượt nước.

Ngoài nguy cơ mất lái, việc phanh gấp khi đi qua vùng ngập còn có thể ảnh hưởng đến hệ thống phanh. Khi nước bám nhiều lên đĩa phanh hoặc má phanh, hiệu quả phanh có thể bị giảm tạm thời. Trong một số trường hợp, tài xế đạp phanh liên tục giữa vùng nước sâu còn khiến xe khó kiểm soát quỹ đạo hơn do lực phanh phân bổ không đều giữa các bánh.

Một rủi ro khác thường bị bỏ qua là nguy cơ nước lọt vào hệ thống hút gió động cơ. Nếu tài xế phanh gấp hoặc dừng xe đột ngột giữa vùng nước sâu, sóng nước có thể dâng cao quanh đầu xe, làm tăng khả năng nước bị hút vào buồng đốt. Khi đó, xe có thể chết máy, thậm chí xảy ra hiện tượng thủy kích khiến động cơ hư hỏng nặng.

Theo kinh nghiệm của nhiều tài xế lâu năm, điều quan trọng nhất khi gặp vũng nước lớn không phải là phanh gấp, mà là xử lý bình tĩnh từ trước khi lao vào vùng nước. Cụ thể, tài xế nên chủ động giảm tốc từ xa, giữ khoảng cách an toàn và quan sát mặt đường để đánh giá độ sâu của nước. Với những vũng nước quá đục, không nhìn thấy mặt đường hoặc xuất hiện sóng lớn do xe khác tạo ra, tốt nhất nên hạn chế đi vào nếu chưa xác định được mức độ an toàn.

Khi buộc phải đi qua vùng nước đọng, người lái nên giữ đều ga, duy trì tốc độ thấp ổn định và giữ thẳng vô-lăng. Việc tăng ga đột ngột, đánh lái gấp hoặc đạp mạnh phanh đều có thể làm xe mất ổn định.

Với ô tô sử dụng hộp số tự động (AT), tài xế nên duy trì tốc độ thấp ổn định, hạn chế tăng giảm ga đột ngột khi đi qua vùng ngập. Một số dòng xe có chế độ bán tự động hoặc chế độ lái địa hình có thể tùy chỉnh để xe hỗ trợ giữ vòng tua và lực kéo phù hợp hơn trong điều kiện mặt đường nhiều nước. Trong khi đó, với xe số sàn (MT), việc duy trì vòng tua máy ổn định cũng giúp hạn chế nguy cơ chết máy giữa đường.

Sau khi ra khỏi vùng nước, tài xế nên rà phanh nhẹ vài lần để làm khô bề mặt phanh, giúp hệ thống nhanh chóng lấy lại hiệu quả hoạt động bình thường./.