Phòng, chống bệnh dại - ý thức là 'vắc-xin' tốt nhất: Hệ lụy từ sự thiếu ý thức và kiến thức (Kỳ 1)

Kỳ 1: Hệ lụy từ sự thiếu ý thức và kiến thức

Thiếu ý thức và kiến thức trong công tác phòng, chống bệnh dại là nguyên nhân chủ yếu dẫn đến những cái chết thương tâm của nhiều người.

Những cái chết thương tâm

Tháng 6/2025, anh P.V.H. (ngụ ấp 7, xã Mỹ An) bị chó cắn vào ngón tay với nhiều vết thương và rỉ máu. Sau khi bị con vật cắn, anh H. tự lấy ớt và đất đắp lên vết thương, không xử lý gì thêm. Đến ngày 30/3/2026 (khoảng 9 tháng sau), anh H. sốt nên tự mua thuốc Tây về nhà uống. Đến ngày 31/3/2026, anh còn sốt kèm theo ớn lạnh, mệt mỏi, không đi làm nổi nên được người nhà đưa đến Bệnh viện Đa khoa Long An khám và nhập viện.

Ngày 01/4/2026, anh H. có biểu hiện sợ khi tiếp xúc với gió, nuốt khó. Sau khi được tư vấn, người nhà xin chuyển đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.Hồ Chí Minh. Tại đây, anh được ghi nhận có triệu chứng sốt nhẹ, tinh thần kích động, sợ gió, sợ nước, nuốt khó, vết thương do chó cắn ở ngón tay đã lành. Và anh được chẩn đoán: Theo dõi dại thể hung dữ, suy hô hấp và được tiến hành lấy mẫu xét nghiệm. Đến 20 giờ ngày 02/4/2026, gia đình được bác sĩ giải thích về tình trạng của anh H. nên người nhà xin về trong ngày, sau đó anh H. tử vong.

Phó Trưởng phòng Kinh tế xã Mỹ An Võ Văn Quốc Đoàn cho biết: “Theo điều tra, con chó không chỉ cắn anh H. mà còn cắn anh L. (anh trai anh H., chủ vật nuôi). Tuy nhiên, anh L. đi tiêm vắc-xin phòng dại ngay sau khi bị cắn nên sức khỏe ổn định. Khoảng 1 tuần sau, con chó cắn anh H. và anh L. cũng chết. Anh H. là trụ cột kinh tế chính trong gia đình, sự ra đi này không chỉ là nỗi đau mà còn để lại gánh nặng về kinh tế cho người ở lại. Qua trường hợp của anh H., người dân rất hoang mang, lo lắng nên đã chủ động tiêm vắc-xin phòng bệnh dại cho chó, mèo”.

Tương tự anh H., anh D. (ngụ ấp Lộc Trung, xã Lộc Ninh) bị chó cắn 2 lần (lần 1 vào tháng 4/2025 và lần 2 vào tháng 10/2025). Qua điều tra, sau khi bị chó cắn, anh D. rửa vết thương bằng nước lạnh, sau đó đắp tỏi và uống thuốc Nam, không đi tiêm vắc-xin hoặc huyết thanh kháng dại.

Ngày 05/4/2026, anh D. xuất hiện triệu chứng mệt mỏi, chán ăn, nhức đầu, sốt, sợ gió và tự mua thuốc uống. Đến ngày 06/4/2026, tình trạng không cải thiện nên anh D. đi khám tại Bệnh viện Đa khoa Dầu Tiếng. Ngày 07/4/2026, anh D. được chuyển đến Bệnh viện Bệnh nhiệt đới TP.Hồ Chí Minh trong tình trạng tinh thần kích động, tiết đờm dãi, sợ nước, sợ gió. Tại đây, anh D. được chẩn đoán: Dại thể hung dữ và lấy mẫu xét nghiệm dương tính với vi rút dại. Sau khi được bác sĩ giải thích về tình trạng nặng của bệnh, gia đình đã xin về và anh D. tử vong tại nhà.

Bác sĩ CKII Huỳnh Hữu Dũng - Giám đốc Trung tâm Kiểm soát bệnh tật tỉnh, nhận định: “Khi bị động vật cắn, bệnh nhân cần đến cơ sở y tế gần nhất để được tư vấn hoặc chỉ định tiêm vắc-xin phòng dại/huyết thanh kháng dại. Còn việc xử trí vết thương tại nhà như rửa bằng nước lã, không sử dụng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn, đồng thời sử dụng các biện pháp dân gian như đắp tỏi, củ ngải chó là không nên. Việc xử trí vết thương không đúng cách làm tăng nguy cơ vi rút dại xâm nhập và phát triển bệnh. Qua điều tra, 7 ca tử vong do bệnh dại đều không tiêm vắc-xin đầy đủ sau khi bị động vật cắn”.

Sự thiếu ý thức và thờ ơ

Chính phủ đã ban hành nhiều nghị định có nội dung liên quan đến quy định nuôi động vật. Thế nhưng, thực tế các nghị định này chưa đi vào cuộc sống. Anh Hồ Thanh Tùng (ngụ xã Nhơn Hòa Lập) chia sẻ: “Ở nông thôn, chủ yếu nuôi chó để giữ nhà và đa số đều thả rông. Sợ nhất đang chạy xe ngoài đường, con chó băng ngang là té xe ngay. Ở địa phương có nhiều trường hợp bị té xe do cán trúng chó nhưng khi hỏi chó của ai nuôi thì không ai dám nhận”.

Theo thống kê, toàn tỉnh có tổng đàn chó, mèo hơn 192.730 con, trong đó tiêm vắc-xin phòng bệnh dại chỉ đạt trên 30%. Tỷ lệ tiêm phòng thấp cho thấy sự thiếu ý thức của người dân trong việc nuôi chó, mèo. Bà L.T.H. (ngụ xã Nhơn Ninh) nói: “Gia đình tôi nuôi 3 con chó và từ đó đến giờ chưa thấy cắn ai nên không có tiêm vắc-xin phòng bệnh dại”.

Chia sẻ của bà H. cũng là suy nghĩ của nhiều hộ gia đình nuôi chó, mèo hiện nay, nhất là ở khu vực nông thôn. Để rồi chỉ vì sự thiếu ý thức, trách nhiệm và thờ ơ của người nuôi đã dẫn đến nhiều hệ lụy đau lòng. Điều này đặt ra vấn đề, công tác phòng, chống bệnh dại cần phải đổi mới hình thức, phương pháp tổ chức, góp phần nâng cao ý thức, trách nhiệm của cả cộng đồng trong công tác phòng, chống bệnh dại./.

(còn tiếp)

Bài cuối: Chung tay vì một cộng đồng an toàn