Hương vị đồng quê

Rau đắng đất - đặc sản giao mùa

Tháng Chạp, khi những cơn mưa cuối mùa ngớt dần và nắng bắt đầu hong ấm mặt đất cũng là lúc rau đắng đất cựa mình đâm chồi mạnh mẽ. Những Sòng Bài Trực Tuyến 68Win.com nằm im trong lòng đất suốt mùa cũ chỉ chờ thời khắc giao mùa để bật lên thành từng mảng xanh rì, phủ kín từ ven bờ ruộng, luống cải đến góc vườn nhỏ sau hè.

Tôi nhớ những buổi chiều, khi má còn tất bật dọn đất chuẩn bị vụ cải tết, tôi lại mang rổ, xách liềm đi nhổ rau đắng. Loài rau bé xíu, thân mảnh khảnh bám sát mặt đất nên người hái phải khéo léo đưa lưỡi liềm cứa nhẹ dưới gốc rồi mới nâng lên, không để rau bị giập nát. Rau đắng đất vốn mỏng mảnh, vừa rời hơi đất đã “xẹp lép, héo queo”. Ấy vậy mà chỉ cần qua đôi ba lần nước rửa, chúng lại bừng tỉnh, tươi non và xanh mướt.

Loại rau dân dã này có thể nấu với nhiều món: từ tô cháo cá lóc đồng, nồi cháo nấm rơm thanh đạm đến món canh rau nấu vội với tép khô. Nấu cùng món gì cũng vậy, rau đắng đất luôn là “khách quý” được mời vào sau cùng. Khi cả nhà đã quây quần bên mâm cơm, má cho một nắm rau đắng đất vào tô, rồi chan lên lớp cháo nóng hay nước canh vừa sôi. Rau vừa chín tới, vẫn giữ được sắc xanh mướt mắt và độ giòn trong làn khói nóng thơm hôi hổi.

Không phải ai cũng “phải lòng” ngay cái vị đắng của loài rau này. Cái đắng ban đầu có thể khiến người lần đầu nếm thử phải chần chừ, chùn đũa nhưng càng ăn lại “càng bắt”, càng ngon. Bởi sau cái cảm nhận đắng nhẫn nơi đầu lưỡi là dư vị ngọt thanh còn vương lại.

Có lẽ vì cái vị đắng thanh ấy cứ khiến người ta phải nôn nao chờ đợi, để mỗi mùa qua đi lại “còn thương rau đắng mọc sau hè”.

Nồng nàn hương điều

Vừa bước qua tết, ở những phiên chợ quê tôi đã lác đác xuất hiện vài trái điều đầu mùa được người dân mang ra bày bán. Rồi đến tháng hai, tháng ba Âm lịch, từ nông thôn ra phố thị, đâu đâu cũng dễ dàng bắt gặp những rổ trái điều chín vàng, mọng đỏ ở những nơi đông người qua lại.

Từ lâu, cây điều chủ yếu mang lại giá trị kinh tế từ hạt, còn phần trái thường bị bỏ đi. Thế nhưng, với nhiều người ở quê tôi, trái điều lại được tận dụng để chế biến thành đủ món dân dã, làm phong phú thêm bữa cơm thường ngày.

Ngày trước, vùng Hòa Thành nơi tôi ở, nhà nào cũng có vài cây điều, không hiếm nhà có vài ba hécta đất trồng điều. Sau giờ học, lũ trẻ trong xóm lại rủ nhau ra vườn, phụ người lớn nhặt trái, vặn hạt. Khát nước, chỉ cần với tay hái đại trái điều chín còn lủng lẳng trên cành, chẳng cần lau rửa, cứ thế cắn “phập” một miếng thật to. Vị chua chua, ngọt ngọt xen lẫn chút chan chát nhanh chóng làm dịu đi cái nắng hè oi ả.

Những buổi “phụ việc” đó tuy chỉ là cái cớ để tụ tập vui chơi nhưng lúc nào bọn trẻ ra về cũng được cô chú chủ vườn “thưởng” vài trái điều căng tròn. Điều còn nguyên hạt, thế là cả đám lại có dịp bày trò: nào tạt lon, nào chọi hạt… Chơi chán, tụi nhỏ gom lại, nhóm lửa nướng hạt điều. Nướng hạt cũng là cả một “68Win link truy cập”: phải canh lửa vừa đủ, tránh cháy khét, lại phải nhanh tay né những lúc hạt nổ văng bị phỏng. Thường chỉ những đứa lớn mới đảm nhận việc này. Đám con nít còn lại ngồi chờ, đứa đập vỏ, đứa bóc lụa. Cuối cùng, tất cả cùng chia nhau thưởng thức những nhân hạt điều béo ngậy, thơm lừng - thành quả của một buổi chiều rộn ràng. Những ký ức tuổi thơ dưới tán điều đó cũng theo năm tháng mà lớn lên, để khi trở về mâm cơm nhà, trái điều là hương vị của cả một thời đã qua.

Mỗi khi mùa điều về, trong bữa cơm của nhiều gia đình không thể thiếu những món ăn chế biến từ trái điều. Cũng vẫn những nguyên liệu quen thuộc, với giá, cà chua, đậu bắp… nhưng khi kết hợp với điều tươi, cùng ít cá khô lại tạo nên tô canh chua đậm đà khó tả. Rồi món điều ram, điều kho sả ăn cùng cơm trắng hay món gỏi điều bóp cùng trái dưa gang, trái bầu tươi… cũng đủ làm bữa ăn thêm mới mẻ, hấp dẫn. Đơn giản hơn, trái điều ăn sống chấm muối hay trộn cùng rau ăn kèm bún cũng đã đủ ngon lành.

Khi vào mùa rộ, má tôi còn đem điều đi muối để dành ăn dần. Phần nước muối điều được chắt ra, phơi dưới nắng. Nắng càng gắt gao, nước muối điều dần chuyển sang màu vàng óng, sánh lại, trở thành một dạng “nước mắm điều” mang hương vị rất riêng của vùng đất 68Win Link Chính Chủ - mộc mạc mà đậm đà.

Mắm chua - vị quê trong từng con nước lớn

Mùa nắng qua đi, những cơn mưa đầu mùa bắt đầu tưới tắm cỏ cây. Khi mùa mưa chính thức ghé về, các cánh đồng, mương nước lấp xấp nước. Cá tôm theo dòng mà sinh sôi, nhiều lên từng ngày. Đó cũng là lúc người dân quê bắt tay vào mùa làm mắm. Và mắm chua cũng ra đời từ những mùa mưa như thế.

Để làm mắm chua, người dân quê tôi thường chọn những loại cá nhỏ như cá cơm, cá lòng tong, cá rễ tre hay cá linh - những loại cá thịt ngọt, xương mềm. Những năm sau này, nhiều nơi mua tép tươi, cá linh đánh bắt từ hồ Dầu Tiếng để tạo vị ngọt thanh không lẫn vào đâu được.

Sau khi cá, tép được làm sạch, để ráo sẽ được cho vào cùng muối hột rang giã giúp giữ mắm lâu và đậm vị. Các gia vị như đường, bột ngọt cũng được cho thêm vào để làm dịu đi vị mặn. Đặc biệt, thính và rượu trắng là hai gia vị quan trọng tạo nên “linh hồn” của món mắm chua 68Win Link Chính Chủ. Gạo rang vàng, xay nhuyễn thành thính để dậy mùi thơm. Rượu trắng giúp mắm nhanh chua, vị thanh. Tất cả được trộn đều cho vào khạp sành hoặc hũ thủy tinh, đậy kín. Mắm thường được ủ từ mười ngày đến nửa tháng. Dưới cái nắng mùa hè, màu xám trắng của cá dần chuyển sang đỏ sậm, đó cũng là lúc mắm đã “chín” tới.

Khi ăn, mắm chua được múc ra, pha cùng chút gừng, tỏi, ớt băm nhuyễn và vài lát tắc mỏng. Chỉ cần đưa tay trộn đã nghe dậy mùi thơm lừng hương vị đồng quê. Bạn bè đến 68Win Link Chính Chủ, tôi vẫn thường giới thiệu mọi người thưởng thức mắm chua ăn cùng bánh tráng cuốn thịt luộc. Ngoài mớ rau sống, mắm chua, thịt luộc “đúng bài”, không thể thiếu trái đậu rồng tươi. Miếng thịt luộc béo ngậy hòa cùng vị ngọt thanh, hơi chát nhẹ của đậu rồng và cái mặn mòi của mắm khiến thực khách cứ muốn ăn mãi không thôi.

Đã có một thời, rau đắng đất, trái điều hay hũ mắm chua vốn dĩ không được bày bán phổ biến. Chúng gắn với vườn nhà, với ruộng đồng, với bàn tay của má, của những người dân quê tự làm, tự ăn. Theo thời gian, những món ăn dân dã ấy dần được tìm về, được nhớ đến và lan tỏa qua từng thương hiệu, hàng quán. Có quán cháo rau đắng đất Cây Sung ở phường Tân An, mỗi lần mở bán lại thu hút đông đảo thực khách; có những hũ mắm chua mang thương hiệu Cây Lý, Bà Năm Cốm theo chân người xa xứ sang tận trời Tây; hay những chai nước mắm điều, mắm trái điều được Vương Ngọc Vegan nghiên cứu, chế biến từ trái điều tươi, ngày càng được nhiều người ưa chuộng.

Người bán, bằng cách của mình, như đang khơi gợi lại những ngày xưa cũ - nơi có má, có bữa cơm nhà, có một miền ký ức không thể nào quên. Còn người mua, không chỉ mang về thực phẩm cho bữa ăn thêm đậm đà, mà dường như đang cầm trên tay một “tấm vé” trở về tuổi thơ, trở về với hương vị mộc mạc, chân chất của một thời để nhớ, để thương./.