Bệnh thận mạn: Phát hiện sớm, giảm gánh nặng bệnh tật

Gánh nặng bệnh tật

Nhà không có ruộng đất, vợ chồng anh Đ.T.Đ. (ngụ xã Hưng Điền, tỉnh 68Win Link Chính Chủ) cố gắng làm thuê để lo cho các con. Năm 2024, anh Đ. được bác sĩ cho biết mắc bệnh suy thận, phải chạy thận mới mong duy trì sự sống.

“Trước giờ vẫn đi làm, trong người không cảm thấy có gì bất thường. Tới lần tôi bị sụt cân nhiều và hay chóng mặt, đi bệnh viện khám, bác sĩ nói phải chạy thận lọc máu ngay vì thận bị suy rồi… Bị bệnh này lo lắm, nghe người ta nói suy thận là bệnh nhà giàu, mình nghèo quá sợ không có đủ tiền chữa trị” - anh Đ. chia sẻ.

Mỗi lần chạy thận, anh Đ. phải đi từ 2 giờ sáng để lên TP.Hồ Chí Minh mới kịp giờ bắt đầu ca chạy thận của mình. Cuộc sống gia đình càng trở nên khó khăn hơn vì từ lao động chính, anh Đ. trở thành gánh nặng cho vợ con.

Là một trong những bệnh nhân (BN) đang được Bệnh viện Đa khoa Vạn An theo dõi sức khỏe và chạy thận lọc máu hằng tuần, ông H.P.B. (53 tuổi, ngụ phường Long An) cho biết: “Tôi không thấy có những triệu chứng gì khác thường, đến khi dễ bị hụt hơi, lâu lâu buồn nôn, nghĩ là bị bao tử nên mua 2 ngày thuốc uống mà không hết. Ai ngờ, đi khám thì bị bệnh thận”.

Gần 1 năm chạy thận, ông B. cảm nhận rõ sức khỏe yếu đi nhiều, không còn làm được việc nặng. Từ khi mắc bệnh, cuộc sống của ông cũng bất tiện hơn vì phải thường xuyên vào bệnh viện lọc máu, tốn nhiều thời gian cho việc chạy thận nên cửa hàng sửa đồ điện tử của ông cũng không mở cửa thường xuyên như trước, thu nhập bị ảnh hưởng.

Bác sĩ Nguyễn Ngọc Thạch - Bệnh viện Đa khoa Vạn An, thông tin: “Việc ông B. không nhận biết bệnh cũng là điều mà hầu hết các BN khác đều gặp phải vì bệnh này thường không có những biểu hiện ban đầu rõ ràng, chỉ xuất hiện những dấu hiệu của các bệnh thông thường như: mệt mỏi, chán ăn, buồn nôn, tiểu ít, nước tiểu đổi màu... Thông qua xét nghiệm mới phát hiện chính xác người mắc bệnh thận. Hiện nay, ở tất cả các cơ sở y tế, xét nghiệm chức năng thận là một xét nghiệm thường quy, không mất nhiều thời gian để thực hiện”.

Hiện toàn tỉnh có gần 150 máy chạy thận tại các cơ sở y tế đủ điều kiện thực hiện. Tuy nhiên, số lượng BN có nhu cầu được chạy thận vượt xa số lượng máy có thể phục vụ.

Đơn cử, tại Bệnh viện Đa khoa Long An có nhiều máy lọc máu nhất trong tỉnh với 68 máy, chạy liên tục 3 ca trong ngày nhưng cũng chỉ đáp ứng được nhu cầu của khoảng 142 BN. Độ tuổi trung bình của BN chạy thận ở đây là 59 (trẻ nhất là 25 tuổi, lớn nhất là 83 tuổi), BN có thời gian lọc máu lâu nhất là 12 năm. 24 ca tử vong trong năm 2025. Số BN trong danh sách chờ là 129 người. Những BN chờ đều đang phải chạy thận ở ngoài tỉnh hoặc cơ sở y tế tư nhân nên tốn nhiều chi phí hơn.

Phần lớn BN mắc bệnh thận đều khó khăn về kinh tế. Dù chi phí chạy thận được bảo hiểm chi trả nhưng do thời gian kéo dài, người bệnh mất khả năng lao động nên bệnh thận mạn, chạy thận lâu dần tạo nên một gánh nặng kinh tế, tâm lý cho BN và người nhà.

Phát hiện sớm, điều trị kịp thời, nâng cao chất lượng cuộc sống

Theo thông tin được chia sẻ tại Hội thảo Hưởng ứng Ngày Thận học Thế giới (12/3/2026) do Bệnh viện Đa khoa Long An phối hợp Hội Lọc máu Việt Nam tổ chức, bệnh thận mạn đang gia tăng nhanh, nằm trong nhóm những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và gánh nặng bệnh tật trên thế giới.

Dữ liệu từ nghiên cứu Gánh nặng bệnh tật toàn cầu (GBD 2023) cho thấy hiện có khoảng 788 triệu người trên thế giới mắc bệnh thận mạn, với tỷ lệ hiện mắc theo tuổi khoảng 14,2% ở người từ 20 tuổi trở lên. Tại Việt Nam, ước tính khoảng 8,7 triệu người trưởng thành đang sống chung với bệnh thận mạn, tương đương gần 12,8% dân số trưởng thành.

TS.BS Nguyễn Minh Tuấn - Phó Chủ tịch Hội Lọc máu Việt Nam, nhấn mạnh, bệnh thận mạn đang trở thành một gánh nặng lớn đối với hệ thống y tế. Tỷ lệ mắc bệnh ngày càng gia tăng, trong khi nhiều trường hợp chỉ được phát hiện khi bệnh đã tiến triển nặng và phải điều trị thay thế thận bằng lọc máu hoặc ghép thận.

Bác sĩ Chuyên khoa II Ngô Hiền Sĩ - Trưởng khoa Nội Phổi Thận, Bệnh viện Đa khoa Long An, cho biết gần 90% người trưởng thành mắc bệnh thận mạn không nhận biết được tình trạng bệnh của mình. Nguy cơ tử vong trong vòng 10 năm có thể tăng lên hơn 47%, ước tính thế giới có khoảng 5-10 triệu người tử vong mỗi năm do bệnh thận mạn.

Bên cạnh gánh nặng bệnh tật, các chuyên gia còn cảnh báo về nguy cơ biến chứng tim mạch ở BN mắc bệnh thận. Với BN suy thận giai đoạn cuối, tình trạng xơ vữa, vôi hóa mạch máu tiến triển nhanh. Lọc máu có thể dẫn đến thiếu máu cơ tim, suy tim hoặc rối loạn nhịp tim. Đây là những nguyên nhân chính làm tăng nguy cơ tử vong ở nhóm BN này.

Sàng lọc và phát hiện sớm bệnh thận mạn trong cộng đồng được xác định là yếu tố then chốt để làm chậm tiến triển bệnh, giảm biến chứng, giảm gánh nặng chi phí điều trị cho người bệnh. Nhóm đối tượng nguy cơ cần sàng lọc sớm bệnh thận mạn gồm: đái tháo đường, tăng huyết áp, tiền sử gia đình có người bệnh thận, người trên 65 tuổi,…/.