'Bẫy giải nhiệt’ mùa nóng: Canh chua, nước mát tưởng tốt nhưng có thể ảnh hưởng huyết áp

Bác sĩ chuyên khoa 2 Lâm Mỹ Dung, Trưởng khoa Dinh dưỡng, Bệnh viện Tim Tâm Đức (TP.HCM), cho biết trong thực tế, không hiếm những trường hợp huyết áp dao động liên quan đến chế độ ăn uống và việc sử dụng các loại nước giải nhiệt không phù hợp với thể trạng. Giải nhiệt trong mùa hè là nhu cầu cần thiết, nhưng cần thực hiện đúng cách để tránh vô tình ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể.

“Có nguồn gốc tự nhiên” không đồng nghĩa với “hoàn toàn vô hại”

Theo bác sĩ Mỹ Dung, các món canh rau, canh chua hoặc nước mát thường được chế biến từ rau củ, thảo mộc như hẹ, đỗ đen, râu ngô, mã đề… Nhìn chung, hầu hết chúng đều chứa nhiều chất khoáng, chất xơ và vitamin; ít năng lượng, ít calo (ngoại trừ nhóm đậu như đậu đỏ, đậu đen, đậu nành… do có chứa đạm thực vật). Tuy nhiên, người dân không nên lạm dụng. Một số điểm cần lưu ý gồm:

Các loại nước mát, nước sâm chỉ nên được sử dụng khoảng 300 - 500 ml/ngày tùy thành phần các loại thảo mộc, cách chế biến và tình trạng sức khỏe của người dùng.

Nước sâm từ các loại thảo mộc như mía lau, rễ tranh, mã đề... thường được nấu với đường hoặc đường phèn nên có vị ngọt; một số thành phần thảo mộc cũng có độ ngọt nên có tác dụng lợi tiểu. Đối với người mắc tăng huyết áp hoặc tiểu đường, việc sử dụng nhiều có thể gây hạ huyết áp hoặc làm tăng đường huyết, tùy theo tình trạng sức khỏe của từng người.

Nước dừa khi thêm một ít muối ăn (nacl) sẽ có thành phần tương tự nước điện giải, thường được sử dụng trong các trường hợp tập luyện thể thao hoặc bệnh lý nôn ói, tiêu chảy gây mất nước.

Đối với các món canh, tùy vào thành phần nguyên liệu và cách nêm nếm có thể ảnh hưởng đến huyết áp và bệnh lý tim mạch.

Ví dụ canh hẹ, dù hàm lượng dinh dưỡng trong hẹ không cao, 100 g hẹ chỉ chứa khoảng 2,5 g protein, nhưng lại có hàm lượng vitamin K khá cao (63,3 mcg). Với những bệnh nhân tim mạch đang điều trị bằng thuốc chống đông kháng vitamin K (như Sintrom, Coumadin), việc tiêu thụ nhóm thực phẩm giàu vitamin K có thể ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị và làm thay đổi tác dụng chống đông của thuốc.

Dùng sao để không gây hại?

Theo bác sĩ Mỹ Dung, người dân nên ưu tiên các món canh từ rau củ, thảo mộc tươi rõ nguồn gốc; hạn chế nêm quá nhiều muối, nước mắm hoặc các loại gia vị chứa nhiều natri. Theo khuyến cáo, tổng lượng muối tiêu thụ mỗi ngày nên dưới 5 g, tương đương khoảng một muỗng cà phê.

Các loại nước mát có thể sử dụng với lượng vừa phải, luân phiên đa dạng giữa các loại thảo mộc và không thay thế hoàn toàn nước lọc. Tổng lượng nước uống mỗi ngày cần được điều chỉnh dựa trên độ tuổi, mức độ hoạt động thể lực và tình trạng bệnh lý của từng người.

Đối với các sản phẩm nước giải khát hoặc nước mát chế biến sẵn, người tiêu dùng nên đọc kỹ thành phần dinh dưỡng, đặc biệt lưu ý hàm lượng đường, muối, khoáng chất và các thành phần có thể ảnh hưởng đến thuốc điều trị.

Đối với người mắc tăng huyết áp, suy tim hoặc các bệnh tim mạch mạn tính cần tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về lượng nước và lượng muối được phép sử dụng hằng ngày.

“Điều quan trọng không chỉ nằm ở việc món ăn hay thức uống đó có ‘lành’ hay không, mà còn phụ thuộc vào cách chế biến, liều lượng sử dụng và sự phù hợp với tình trạng sức khỏe của từng người. Người dân không nên xem các loại canh hay nước mát là thực phẩm hoàn toàn vô hại chỉ vì chúng có nguồn gốc tự nhiên”, bác sĩ Mỹ Dung nói./.