Tổng thư ký ASEAN: Sẽ cùng Trung Quốc hoàn thành COC trong năm 2026

Phát biểu mở đầu phiên thảo luận với chủ đề "Những ưu tiên trong bối cảnh chiến lược thay đổi ở châu Á" thuộc khuôn khổ Đối thoại Shangri-La 2026 ngày 30-5, Tổng thư ký ASEAN Kao Kim Hourn xác nhận ASEAN và Trung Quốc cùng đặt mục tiêu hoàn tất Bộ quy tắc ứng xử ở Biển Đông (COC) ngay trong năm nay.

Mục tiêu chung của hai bên

Khi được hỏi về những khó khăn đang cản trở việc hoàn tất COC, ông Kao cho biết lần đầu tiên trong tiến trình đàm phán, ASEAN và Trung Quốc đã cùng ấn định mốc thời gian cho việc hoàn tất bộ quy tắc.

"Đây là lần đầu tiên chúng tôi đặt ra mốc thời gian. Cả hai bên đều họp hằng tháng và phải tạo ra tiến triển”, ông Kao cho biết. 

Ông nhắc lại rằng từ năm 2023, hai bên đã nhất trí phải hoàn tất COC trong vòng ba năm đầu tiên và "năm nay là năm thứ ba".

Ông bày tỏ tin tưởng đàm phán COC sẽ khép lại trước cuối năm nay, song cũng chỉ ra hai vấn đề then chốt vẫn còn bỏ ngỏ: liệu COC có mang tính ràng buộc hay không, và cơ chế giám sát, thực thi sẽ được thiết lập ra sao.

"Từ nay đến cuối năm vẫn còn thời gian. Tôi có thể nói rõ rằng có cam kết rõ ràng từ cả hai phía để tiến về phía trước", Tổng thư ký ASEAN nói.

Trả lời câu hỏi về vị thế của ASEAN giữa cuộc cạnh tranh khoáng sản chiến lược Mỹ - Trung, ông Kao khẳng định: "Chúng tôi không muốn chọn bên. Chúng tôi phải tiếp xúc với tất cả: Mỹ, Trung Quốc, Pháp, Hàn Quốc, Ấn Độ và cả Liên minh châu Âu (EU)".

Đây là lập trường ông nhấn mạnh xuyên suốt phần trả lời sáng 30-5.

Ông cho biết ASEAN đã lập Hội nghị Bộ trưởng về khoáng sản, tổ chức thường niên nhằm tạo kênh tham vấn với các đối tác. 

Ông đồng thời nhấn mạnh cả Mỹ lẫn Trung Quốc đều là "đối tác toàn diện" và là những nguồn đầu tư nước ngoài quan trọng nhất của khối. Theo ông, đó là lý do ASEAN có lợi ích thiết thực trong việc không ngả về bên nào.

Đừng coi hòa bình là điều đương nhiên

Trước đó trong bài phát biểu mở màn phiên thảo luận, ông Kao phác thảo năm ưu tiên chiến lược của ASEAN: thúc đẩy hợp tác thực chất và bao trùm thông qua Tầm nhìn ASEAN về Ấn Độ Dương - Thái Bình Dương (AOIP); bảo vệ vai trò trung tâm và đoàn kết nội khối; giữ vững trật tự khu vực dựa trên luật lệ; củng cố vai trò ASEAN như một lực lượng kết nối và ổn định và xây dựng khả năng chống chịu trên mọi lĩnh vực, từ chuỗi cung ứng đến hạ tầng số.

Tổng thư ký Kao cảnh báo bên cạnh các lĩnh vực truyền thống, an ninh khu vực nay còn trải rộng sang các không gian số, công nghệ, tài chính, hàng hải, mạng và thông tin.

Ông dẫn xung đột Trung Đông làm minh chứng: những sự kiện xảy ra ngoài khu vực vẫn có thể nhanh chóng lan tới Đông Nam Á, làm gián đoạn chuỗi cung ứng, đẩy giá năng lượng lên cao và ảnh hưởng đến sinh kế của người dân.

Từ đó ông kêu gọi xây dựng khả năng chống chịu không chỉ dừng ở mức phản ứng khi khủng hoảng xảy ra, mà phải được duy trì liên tục như một trụ cột cốt lõi trong chiến lược quốc gia và khu vực.

Ông nhấn mạnh điều mà các quốc gia trong khu vực tìm kiếm là "một Link Vào 68Win Mới Nhất mà tất cả đều có thể theo đuổi an ninh và thịnh vượng mà không phải lo sợ bị ép buộc, và không bị buộc phải chọn bên".

Nhân kỷ niệm 50 năm Hiệp ước Thân thiện và Hợp tác ở Đông Nam Á (TAC) trong năm 2026, ông Kao nhắc các nước trong khu vực đừng xem hòa bình là điều hiển nhiên.

"Câu trả lời của ASEAN trước một thế giới ngày càng nhiều cạnh tranh không phải là co cụm lại, mà là đoàn kết sâu sắc hơn, mở rộng quan hệ đối tác và dấn thân có chủ đích hơn vào những thách thức của thời đại," ông nhấn mạnh./.