Sông Vàm Cỏ Đông 'nước đen, cá chết': Đến hẹn lại lên

Điệp khúc “nước đen, cá chết, lục bình dày đặc” 

Những ngày giữa tháng 5, dọc nhiều đoạn sông Vàm Cỏ Đông chảy qua địa bàn các xã Hảo Đước, Ninh Điền, Long Chữ, Long Thuận, Bến Cầu, màu nước đen đục hiện rõ giữa trưa nắng. Mùi hôi tanh bốc lên nồng nặc. Có đoạn lục bình phủ kín mặt sông, ghe nhỏ gần như không thể di chuyển.

Ông Nguyễn Văn Đây (72 tuổi, ngụ ấp Long Thạnh, xã Long Chữ) ngồi bên mé sông, ánh mắt đầy bất lực khi nhắc đến dòng sông đã gắn bó với mình từ nhỏ.

Theo ông Đây, hiện tượng nước đổi màu bắt đầu xuất hiện từ sau dịp lễ 30/4 – 1/5 và kéo dài đến nay. Ban đầu nước chỉ hơi sẫm màu, sau đó chuyển đen đặc và bốc mùi ngày càng nặng hơn.

“Năm nào cũng vậy. Cứ tới mùa này nước lại đen, hôi nồng nặc. Giờ cá gần như chết hết. Người dân xuống nước là ngứa chịu không nổi. Nước vô ruộng thì lúa bị vàng héo, có chỗ sắp chết luôn” - ông Đây nói.

Song song với dòng nước đen là tình trạng lục bình phủ kín mặt sông, có đoạn dày đặc đến mức ghe xuồng mắc kẹt giữa dòng.

Ông Đây kể, vài ngày trước, có người ở xã Thạnh Đức đi làm ruộng bị kẹt giữa sông từ sáng tới gần chiều, lục bình đẩy ghe trôi lên trôi xuống mà không thể vào bờ được, phải nhờ tàu lớn đẩy ghe vào tạm chòi vịt của con trai ông ở ven sông để xin mì gói và nước uống vì không thể trở về nhà. “Nông dân giờ muốn đi thăm ruộng, xịt thuốc cũng không đi được” - ông Đây nói.

Không riêng gì ông Đây, nhiều hộ dân sống ven sông cho biết hiện tượng nước đen và lục bình dày đặc lặp đi lặp lại suốt nhiều năm qua, thường xuất hiện vào giai đoạn cuối mùa khô, đầu mùa mưa.

Ông Đoàn Thanh Tâm (ấp Xóm Ruộng, xã Hảo Đước) chia sẻ, tình trạng trên kéo dài nhiều năm nay. Cứ tới mùa khô là nước lại hôi, cá lại chết, nguồn thủy sản trên sông ngày càng cạn kiệt, người sống bằng nghề đánh bắt gần như không còn kế sinh nhai.

Theo ông Tâm, tình trạng nước ô nhiễm có thể là nguyên nhân khiến lục bình phát triển mạnh bất thường, việc canh tác lúa và đánh bắt thủy sản trên sông đều bị ảnh hưởng nghiêm trọng.

Người dân thấp thỏm vì mất sinh kế

Ông Lê Minh Thảo (ấp Long Thạnh, xã Long Chữ) nhiều năm nay sống bằng nghề nuôi vịt, nuôi cá ven sông. Những ngày gần đây, gia đình ông gần như rơi vào cảnh bất lực khi dòng nước trước nhà chuyển màu đen đặc.

Theo ông Thảo, đàn vịt hơn 500 con của gia đình bắt đầu giảm đẻ rồi chết dần sau khi nguồn nước ô nhiễm xuất hiện. Không chỉ 68Win10 Bắn Cá, Thể Thao, Nổ Hũ, Casino bị ảnh hưởng, sinh hoạt hằng ngày của gia đình cũng đảo lộn.

“Tôi phải bơm nước giếng cho vịt uống chứ không dám cho uống nước sông. Con nước này giờ xuống là ngứa liền, trước đây tôi ngủ ngoài chòi giữ vịt, giữ cá. Giờ ban đêm nước hắt mùi hôi lên chịu không nổi nên phải về nhà ngủ. Tắm giặt hay nấu ăn cũng không dám dùng nước sông nữa” - ông Thảo nói.

Theo ông, điều đáng sợ nhất là cá dưới sông bắt đầu nổi đầu rồi chết hàng loạt mỗi khi nước chuyển sang màu đen đậm.

“Cá ngoi lên kiếm đường sống nhưng rồi cũng chết vì chỗ nào nước cũng đen kịt. Dân ở đây sống nhờ con sông này bao nhiêu năm rồi, giờ muốn đi làm cái khác cũng không biết đi đâu” - ông Thảo thở dài nói.

Bên mé sông ở ấp Xóm Ruộng, xã Hảo Đước, bà Nguyễn Thị Cúc (69 tuổi) lặng lẽ dùng vợt vớt từng con cá nổi trắng mặt nước, mùi tanh pha lẫn mùi hôi từ dòng nước đen bốc lên nồng nặc.

Đã nhiều ngày nay, cá trong bè nhà bà Cúc cứ chết dần. Ban đầu chỉ vài chục con, rồi nhiều hơn. Có hôm cá nổi trắng cả mặt nước, gia đình phải liên tục vớt đem đi đổ vì để lâu sẽ bốc mùi.

“Cá chết hoài, vớt bỏ không xuể, nếu bè đó chết nữa là sạt nghiệp luôn” - người phụ nữ gần 70 tuổi nghẹn giọng chỉ tay về bè cá phía trước nhà, nơi gia đình bà dồn hết toàn bộ vốn liếng sau nhiều năm chắt chiu để đầu tư nuôi 20.000 con cá nàng hai (cá thát lát cườm).

Theo bà Cúc, tình trạng nước đen thường xuất hiện từ sau Tết Nguyên đán nhưng chưa năm nào nặng như năm nay. Điều khiến bà đau lòng hơn là dòng sông từng gắn bó với tuổi thơ và cuộc sống của bao thế hệ giờ không còn được như trước. Nhiều năm nuôi cá, bà không ít lần phải vay mượn người thân để cầm cự sau những đợt cá chết.

“Ngày xưa sông này đâu có vậy. Cá tôm nhiều lắm. Giờ cứ tới mùa là nước đen rồi cá chết” - bà Cúc nói.

Không chỉ người dân, 68Win14 con Mời người thân tham gia nhận hoa hồng lớn địa phương cũng ghi nhận tình trạng nước sông đổi màu và phát sinh mùi hôi lặp lại nhiều năm nay.

Theo Phòng Kinh tế xã Ninh Điền, những ngày gần đây, địa phương ghi nhận đoạn sông Vàm Cỏ Đông đi qua địa bàn chuyển sang màu đen, bốc mùi hôi rõ rệt. Tình trạng này thường xuất hiện vào thời điểm cuối mùa khô, chuẩn bị bước vào vụ sản suất Hè Thu. Địa phương phối hợp kiểm tra các cơ sở 68Win10 Bắn Cá, Thể Thao, Nổ Hũ, Casino trên địa bàn nhưng chưa ghi nhận dấu hiệu xả thải trực tiếp ra Link Vào 68Win Mới Nhất.

Trưởng phòng Kinh tế xã Hảo Đước Lương Thanh Tâm cho biết, ngay sau khi tiếp nhận phản ánh của người dân, địa phương tổ chức khảo sát thực tế tại khu vục sông đi qua địa bàn xã. Qua khảo sát thực tế, nước sông chuyển sang màu đen và phát sinh mùi hôi, tình trạng này gây thiệt hại đáng kể cho nhiều hộ dân nuôi cá ven sông. Ước tính thiệt hại cá nuôi lồng bè của các hộ dân trên địa bàn khoảng 2 tỉ đồng.

Theo Trưởng phòng Kinh tế xã Hảo Đước, địa phương kiểm tra các cơ sở 68Win10 Bắn Cá, Thể Thao, Nổ Hũ, Casino, kinh doanh trên địa bàn nhưng chưa ghi nhận dấu hiệu xả thải trực tiếp ra Link Vào 68Win Mới Nhất. Tuy nhiên, thời gian tới, UBND xã sẽ tiếp tục giám sát chặt chẽ để kịp thời phát hiện, xử lý nếu có dấu hiệu gây ô nhiễm nguồn nước.

Khi dòng sông mất dần khả năng tự làm sạch

Theo báo cáo của Sở Đăng Nhập 68win.com và Môi trường, hiện tượng nước sông Vàm Cỏ Đông chuyển màu sẫm, phát sinh mùi hôi cục bộ được ghi nhận ít nhất từ năm 2015.

Kết quả khảo sát ngày 13/5/2026 cho thấy, hàm lượng oxy hòa tan (DO) tại nhiều vị trí trên sông xuống mức rất thấp. Tại đoạn sông Vàm Cỏ Đông trước khi chảy vào rạch Bảo, chỉ số DO chỉ còn 0,28 mg/l – mức nước có chất lượng rất xấu. Đó cũng là lý do khiến cá nổi đầu rồi chết hàng loạt trong những ngày nước đen xuất hiện.

Theo ngành chức năng, nguyên nhân không chỉ đến từ điều kiện thủy văn bất lợi vào cuối mùa khô mà còn liên quan đến tình trạng tích tụ bùn hữu cơ lâu năm dưới đáy sông, dòng chảy yếu, khả năng tự làm sạch suy giảm và nguồn ô nhiễm phân tán từ hoạt động dân sinh, nông nghiệp.

Đặc biệt, nhiều tuyến kênh dẫn nước và khu vực trạm bơm nhiều năm chưa được nạo vét khiến bùn đáy, xác thực vật và lục bình tích tụ ngày càng nhiều. Khi gặp những cơn mưa đầu mùa hoặc thay đổi dòng chảy, lớp bùn hữu cơ bị khuấy lên, làm nước đổi màu, phát sinh mùi hôi và khiến lượng oxy trong nước suy giảm mạnh.

Báo cáo của ngành chức năng cũng cho thấy, lưu vực sông Vàm Cỏ Đông đang chịu tác động từ nhiều nguồn ô nhiễm khác nhau, bao gồm nước thải sinh hoạt, 68Win10 Bắn Cá, Thể Thao, Nổ Hũ, Casino và nguồn nước từ khu vực thượng nguồn theo dòng chảy đổ về.

Điều đáng nói là tình trạng này đã kéo dài nhiều năm nhưng đến nay vẫn chưa có giải pháp đủ mạnh để xử lý triệt để. Dù tỉnh nhiều lần chỉ đạo nghiên cứu phương án nạo vét bùn đáy, khơi thông dòng chảy và tăng cường kiểm soát nguồn xả thải, nhưng dòng sông vẫn tiếp tục "oằn mình" qua mỗi mùa khô.

Trong ký ức của nhiều người dân lớn tuổi, Vàm Cỏ Đông từng là dòng sông của phù sa, tôm cá và những mùa mưu sinh no đủ. Tuy nhiên, sau nhiều năm liên tục bị “đầu độc” khiến cá và các loại thủy sản chết dần, điều người dân lo lắng không chỉ là thiệt hại kinh tế trước mắt mà là một ngày nào đó, dòng sông từng đi vào thơ ca với màu “nước xanh biên biếc” sẽ chỉ còn là một dòng nước tù đọng, ảnh hưởng sự sống lâu dài./.