Sáng nắng chiều mưa: Vì sao người lớn tuổi dễ tăng huyết áp đột ngột?

Thạc sĩ - bác sĩ Lương Trường Khang, Khoa Nội tim mạch - Lão học, Bệnh viện đa khoa Thủ Đức (TP.HCM), cho hay ở người cao tuổi, quá trình lão hóa và xơ vữa động mạch khiến mạch máu kém đàn hồi, khả năng tự điều hòa giảm sút. Ban ngày nắng nóng, cơ thể phải giãn mạch để thải nhiệt, nhưng khi mưa giông xuất hiện vào ban đêm, nhiệt độ giảm đột ngột khiến mạch máu co lại, làm huyết áp và nhịp tim tăng nhanh.

Sự chuyển đổi đột ngột từ giãn mạch sang co mạch trên hệ mạch đã xơ cứng có thể gây biến động huyết áp cấp tính, làm tăng nguy cơ nứt vỡ mảng xơ vữa, hình thành cục máu đông và dẫn đến các biến cố nguy hiểm như nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ, nhất là ở người lớn tuổi.

Nhiều người nhập viện vì thời tiết “sáng nắng chiều mưa”

Một bệnh nhân nam (70 tuổi, có tiền sử tăng huyết áp đã được kiểm soát ổn định) ban ngày hoàn toàn khỏe mạnh. Tuy nhiên đến đêm, khi thời tiết chuyển mưa giông, nhiệt độ giảm mạnh và bệnh nhân nằm ngay luồng gió quạt suốt đêm, đến khoảng 2 giờ sáng phải nhập viện vì đau đầu dữ dội, tức ngực, huyết áp tâm thu tăng vọt lên gần 180 mmHg.

Theo bác sĩ Trường Khang, nhiệt độ giảm đột ngột lúc nửa đêm đã kích hoạt phản ứng co mạch hệ thống, đẩy huyết áp lên mức nguy hiểm dù bệnh nhân vẫn tuân thủ uống thuốc đều đặn.

Bác sĩ chuyên khoa 2 Trương Thiện Niềm, Trưởng khoa Khám bệnh, Bệnh viện Gia An 115 (TP.HCM) cũng cho biết: “Chúng tôi gặp khá nhiều trường hợp người lớn tuổi nhập viện sau các đợt thời tiết thay đổi đột ngột, đặc biệt khi nắng nóng kéo dài rồi chuyển sang mưa giông. Đáng lưu ý, biến cố tim mạch ở người cao tuổi đôi khi không có triệu chứng điển hình. Người bệnh có thể chỉ mệt hơn, hụt hơi hoặc mất ngủ trước khi tình trạng trở nặng. Vì vậy, những người có bệnh tim mạch hoặc tăng huyết áp cần theo dõi sức khỏe sát hơn và không nên chủ quan với các dấu hiệu bất thường kéo dài”.

Cách bảo vệ sức khỏe, phòng ngừa biến cố

Để sống chung với thời tiết “sáng nắng chiều mưa, tối giông bão”, bác sĩ Trường Khang khuyên mọi người nên nhớ nguyên tắc “Chậm lại một nhịp”:

Tránh đổi nhiệt độ đột ngột: Ban ngày ở phòng điều hòa mát lạnh, đừng vội chạy ra ngoài trời nắng 38 - 39 độ C. Ngược lại, ban đêm đang nóng, thấy mưa giông mát trời thì nhớ tắt bớt quạt, đắp thêm chăn mỏng ngang bụng, đừng để gió lùa thẳng vào người làm mạch máu co đột ngột.

Thức dậy kiểu “lười”: Sáng sớm thức dậy, người lớn tuổi cứ nằm trên giường 1 - 2 phút, ngồi dậy uống ly nước ấm, vận động tay chân nhẹ nhàng rồi hẵng bước xuống đất.

Bổ sung nước thông minh: Đừng đợi khát mới uống. Cứ uống đều mỗi lúc một vài ngụm nước lọc ấm.

Ngoài ra, bác sĩ Thiện Niềm khuyên thêm, trong những ngày nhiệt độ thay đổi nhiều giữa ngày và đêm, người bệnh không nên tự ý tăng, giảm hoặc ngưng thuốc huyết áp. Việc điều chỉnh liều thuốc cần dựa trên theo dõi huyết áp nhiều thời điểm trong ngày, tình trạng bệnh nền và đánh giá của bác sĩ.

“Trong giai đoạn này, người bệnh nên duy trì giờ giấc sinh hoạt ổn định, ngủ đủ giấc, hạn chế thức khuya và tránh để cơ thể mất nước kéo dài. Buổi tối hoặc rạng sáng khi nhiệt độ giảm, người lớn tuổi nên giữ ấm cơ thể phù hợp, nhất là vùng cổ, ngực và bàn chân. Nếu huyết áp dao động liên tục, xuất hiện cơn tăng hoặc tụt huyết áp bất thường, cần đi khám để được đánh giá và điều chỉnh điều trị phù hợp thay vì tự xử lý tại nhà”, bác sĩ Niềm nói.