Nhét tỏi vào mũi có thật sự giúp thông xoang?

Trong các video lan truyền, sau khi rút tép tỏi ra khỏi mũi, chất nhầy dường như “tuôn ra” rất nhiều. Điều này được dùng như bằng chứng cho thấy tỏi đã “làm sạch” xoang. Thực tế, hiện tượng này không hề chứng minh hiệu quả, mà còn cho thấy người thực hiện có thể đang hiểu sai về cơ chế hoạt động của mũi, theo Healthline (Mỹ).

Phản ứng kích ứng chứ không phải dấu hiệu chữa lành

Theo tiến sĩ - thạc sĩ điều dưỡng Debra Sullivan, giảng viên cao cấp tại Đại học Walden (Mỹ), một số video hướng dẫn bóc vỏ tỏi, nhét mỗi bên mũi một tép và giữ trong 10 - 20 phút. Khi lấy ra, chất nhầy chảy ra nhiều, khiến người xem tin rằng tỏi đã giúp thông xoang. Nhưng sự thật không đơn giản như vậy.

Niêm mạc mũi có nhiệm vụ tiết chất nhầy để giữ lại vi khuẩn, dị nguyên và bụi bẩn. Khi bị cảm lạnh hoặc dị ứng, cơ thể tăng tiết chất nhầy để tự bảo vệ, gây cảm giác nghẹt mũi.

Khi nhét tỏi vào mũi, bạn đã vô tình chặn đường lưu thông không khí và giữ chất nhầy lại phía sau tép tỏi. Cơ thể coi đó là vật cản, vì vậy, khi rút tỏi ra, lượng chất nhầy bị “dồn ứ” sẽ chảy ra cùng lúc. Nói cách khác, chất nhầy tuôn ra là do cơ thể đang cố gắng đẩy dị vật (tép tỏi) ra ngoài.

Ngoài ra, tỏi chứa các hợp chất như allicin - tạo mùi đặc trưng và có tính kháng khuẩn - nhưng đồng thời cũng gây kích ứng mạnh niêm mạc mũi.

Cơ thể nhận thấy vừa có vật cản, vừa có chất kích thích hóa học, nên càng tăng tiết chất nhầy nhiều hơn. Điều này khiến “hiệu ứng” trong video càng rõ, nhưng đó là phản ứng kích ứng chứ không phải dấu hiệu chữa lành.

Tỏi chỉ tốt nếu sử dụng đúng cách

Tỏi được biết đến với đặc tính kháng viêm và kháng khuẩn khi ăn vào cơ thể. Tuy nhiên, không có bằng chứng lâm sàng nào cho thấy nhét tỏi vào mũi giúp giảm nghẹt mũi.

Các nghiên cứu về lợi ích của tỏi đều liên quan đến việc ăn, không phải tiếp xúc trực tiếp với niêm mạc mũi. Phương pháp nhét tỏi vào mũi để trị nghẹt mũi cũng không được kiểm chứng về hiệu quả lẫn độ an toàn.

Cách làm này có thể gây ra nhiều rủi ro như:

• Kích ứng và viêm niêm mạc: Hợp chất lưu huỳnh trong tỏi có thể gây bỏng rát, viêm và tổn thương mô.
• Làm nghẹt mũi nặng hơn: Kích ứng khiến cơ thể tiết thêm chất nhầy.
• Nguy cơ nhiễm trùng: Tỏi sống có thể mang vi khuẩn.
• Nguy cơ mắc kẹt dị vật: Tép tỏi trơn, dễ trượt sâu và khó lấy ra.
• Chấn thương mũi: Niêm mạc mũi có nhiều mạch máu nhỏ, dễ chảy máu khi bị tổn thương.

Thay vì làm theo trào lưu, các phương pháp sau được y khoa khuyến nghị:

• Rửa mũi bằng nước muối sinh lý.
• Uống đủ nước để làm loãng chất nhầy.
• Hít hơi nước ấm.
• Dùng thuốc xịt mũi chứa steroid (như fluticasone) theo chỉ định.
• Nghỉ ngơi và chờ cơ thể tự hồi phục (đa số do virus).

Tóm lại, nhét tỏi vào mũi không giúp thông xoang theo cách có lợi về mặt y khoa. Ngược lại, nó gây kích ứng, tăng tiết chất nhầy và tiềm ẩn nguy cơ nhiễm trùng hoặc chấn thương. Khi bị nghẹt mũi, hãy chọn những phương pháp đã được kiểm chứng thay vì chạy theo trào lưu trên mạng./.