Miền lửa cháy

Những ngày đầu hạ, cái nắng hanh hao bắt đầu đổ lên những mái ngói thâm nâu của thị trấn nhỏ. Cây phượng già trước sân nhà ông Sáu như một kẻ lữ hành mỏi gối vừa dừng chân sau chuyến hành trình vạn dặm, lặng lẽ trút bỏ lớp lá xanh cuối cùng để khoác lên mình tấm áo đỏ rực. Màu hoa phượng ở đây lạ lắm, không mang sắc đỏ tươi của tuổi học trò mà lại là một gam đỏ sẫm như màu máu đã khô trên những trang bản thảo cũ, một màu của ký ức, vừa kiêu hãnh, lại vừa ám ảnh khôn nguôi.

Nam đứng dưới gốc cây, luồn những ngón tay thô ráp vào lớp vỏ xù xì, cảm nhận sự già cỗi của thời gian hằn lên thân phượng. Là một kỹ sư cầu đường, tâm trí anh vốn đã bị lấp đầy bởi những bản vẽ kỹ thuật khô khốc và mùi nhựa đường nồng nặc. Trong thế giới của những con số và thước đo, cây phượng già này chẳng qua chỉ là vật cản nằm sai chỗ, ngay đúng tim tuyến đường của tỉnh đang được mở rộng.

- Cháu thấy đấy, nó lại bắt đầu thắp lửa rồi... - Giọng ông Sáu khàn đặc vang lên từ phía sau, đục quánh.

- Ông ạ, hồ sơ dự án đã ký xong, không thay đổi được nữa. Tuần sau đội thi công sẽ đến để giải phóng mặt bằng. Cháu mong ông hiểu cho, con đường này là mạch máu của cả vùng, đường có rộng thì phố mình mới mong đổi đời được.

Ông Sáu không đáp lời. Ánh nhìn của ông hướng về vòm hoa đỏ gắt đang rực đỏ trên cao. Một cơn gió vô tình lướt qua, cuốn theo cánh hoa rơi đúng vào lòng bàn tay gầy guộc, đầy những nếp nhăn theo thời gian của ông.

Những ngày sau đó, Nam thường xuyên lui tới nhà ông Sáu để hoàn thiện hồ sơ đền bù. Từ khi nghỉ hưu, ông Sáu dường như thu mình trong thế giới của những con chữ, dành phần lớn thời gian để phân loại những chồng bản thảo úa vàng mà ông coi như báu vật đời mình.

Hôm nay, ở chỗ bàn ghế đá dưới tán phượng đang mùa rực rỡ nhất, Nam bắt gặp một cô họa sĩ có đôi mắt buồn thăm thẳm. Nghe loáng thoáng mọi người bảo đó là An, cháu gái của ông Sáu về chơi. An có vẻ ngoài mảnh mai, xanh xao, tựa như một nhành hoa lạc điệu giữa bản giao hưởng rực lửa của mùa hè. Cô ngồi đó, tay đưa những nét cọ mạnh mẽ nhưng đầy khắc khoải, từng mảng màu đỏ sẫm loang ra như những vết thương đang rỉ máu.

- Sao cô chỉ vẽ mỗi gốc cây phượng? - Nam hỏi khi nhìn vào bức tranh chỉ toàn những mảng nâu sậm và đỏ gắt, không hề có bóng dáng của bầu trời hay phố xá xung quanh.

An không ngước lên, đầu cọ vẫn miết mạnh một mảng màu đỏ thẫm như một vết thương chưa kịp khép miệng: "Tôi không vẽ cây. Tôi đang vẽ lại những lời hứa bị bỏ quên. Anh có biết dưới gốc cây này chôn giấu điều gì không?".

Nam bật cười khô khốc: Với tư cách là một kỹ sư đã khảo sát địa chất vùng này, tôi có thể khẳng định với cô rằng dưới này chỉ có đất, đá và những cái rễ già đang làm hỏng nền đường thôi. Chẳng có phép màu hay kho báu nào đâu.

An dừng cọ, lúc này mới ngước đôi mắt buồn thăm thẳm nhìn thẳng vào Nam. Ánh nhìn ấy khiến anh thoáng rùng mình: “Phải, với anh thì chỉ có đất và rễ. Nhưng với ông tôi, dưới đó là cả một báu vật. Màu hoa đỏ sẫm này không tự nhiên mà có, nó được nuôi dưỡng bằng tâm huyết của những người đã viết nên lịch sử địa phương này, rồi bị vùi lấp dưới lớp bụi thời gian mà những người như anh gọi là “vật cản”".

Tối hôm đó, một cơn giông bất chợt ập đến, xé toạc bầu không khí oi nồng của địa phương. Lo lắng cho ông giáo già đơn độc một mình, Nam vội vã băng qua màn mưa chạy sang. Qua khung cửa sổ mờ hơi nước, anh thấy ông Sáu đang ngồi bần thần bên một chiếc hộp sắt cũ gỉ đặt trên bàn trà. Ánh đèn dầu hắt bóng ông gầy guộc lên vách tường.

- Nam này, ba cháu cũng từng ngồi đúng chỗ cháu đang ngồi bây giờ - Giọng ông Sáu trầm xuống, tan vào tiếng mưa ngoài hiên.

Nam khựng lại, đôi bàn tay đang ướt nước mưa bỗng trở nên lạnh toát. Ba anh ư? Người kỹ sư cầu đường ấy đã nằm lại trên một cung đường khi Nam còn chưa kịp nhớ rõ mặt người. Suốt những năm qua, mẹ anh chỉ nói ba đi xây những nhịp cầu cho Tổ quốc nhưng chưa bao giờ anh nghĩ rằng, hơi ấm của ba lại từng hiện diện ngay trong căn nhà này.

- Bác tình cờ thấy ảnh cưới của ba mẹ cháu trên màn hình điện thoại...

Ông Sáu run rẩy mở chiếc hộp sắt. Bên trong không phải vàng bạc mà là hàng trăm con bướm giấy được cắt tỉa khéo léo từ những cánh hoa phượng ép khô. Trải qua bao mùa nắng mưa, chúng đã ngả sang màu nâu trầm. Trên đôi cánh mỗi con bướm đều ghi tên, niên khóa và một dòng chữ nhỏ xíu như một lời thề nguyện. Ông Sáu run rẩy chỉ vào một cánh bướm nằm sâu dưới đáy hộp: “Lê Nam Sơn - Hẹn ngày về nối những nhịp cầu”.

- Ba cháu là học trò ưu tú nhất của bác. Ngày ấy, trước khi lên đường vào thanh niên xung phong, hai thầy trò đã tạm biệt nhau dưới gốc cây phượng này. Nó bảo: Thầy ơi, sau này hòa bình, em sẽ về mở một con đường thật rộng ngang qua đây, để trẻ con làng mình không còn phải lội bùn đến lớp…

Tai Nam như ù đi giữa tiếng sấm rền vang ngoài cửa sổ. Một luồng điện chạy dọc sống lưng khiến anh bàng hoàng. Hóa ra, con đường cao tốc hiện đại mà anh đang vẽ trên bản đồ chính là ước mơ dở dang của người ba đã nằm lại nơi chiến trường. Và cây phượng này, suốt mấy mươi năm qua, chưa bao giờ là một vật cản. Nó là kiên trì đứng đó để chờ một người không bao giờ trở lại.

Mưa tạnh. Không gian tĩnh lặng đến mức người ta có thể nghe thấy tiếng nhựa cây đang rỉ ra từ những cành gãy, như những dòng lệ thầm lặng của thời gian. Ông Sáu nhìn Nam hiền từ:

- Bác biết quy luật của việc phát triển cháu ạ! Cây phượng này cũng giống như bác đây, đã già rồi, rễ mục, không thể đứng đợi mãi được. Bác không xin giữ lại toàn bộ cái cây, chỉ xin cháu khi hạ nó xuống, hãy giữ lại phần gốc vững chãi nhất để ta đóng một cái ghế, cho đám trẻ ngồi đợi xe buýt đi học sau này. Như thế, nó vẫn được đứng đây nhìn con đường mà ba cháu hằng mơ ước.

Ngày hạ cây, Nam không có mặt. Anh xin phép vắng mặt để đi thực địa một đoạn đường phía xa, trốn chạy khỏi khoảnh khắc phải chứng kiến khung cảnh ấy. Nhưng khi tiếng cưa máy gầm lên từ phía thị trấn, xé toạc không gian tĩnh mịch, ở cách đó không xa, Nam thấy tim mình nhói lên một nhịp. Sắc đỏ nhức nhối của hoa phượng như vẫn còn ám ảnh, loang lổ trên những bản vẽ kỹ thuật khô khốc mà anh đang nắm chặt trong tay.

Ba tháng sau.

Con đường mới hoàn thành, phẳng lì và đen bóng nhựa đường, chạy xuyên qua thị trấn như một dải lụa mềm mại vắt ngang qua miền ký ức. Ngay tại tọa độ của cây phượng cũ, một trạm dừng chân nhỏ đã mọc lên. Ở đó, thay vì một chiếc ghế đá vô hồn, Nam đã cho đặt một chiếc ghế dài được chế tác tỉ mỉ từ chính thân gỗ của cây phượng già. Lớp vân gỗ hiện lên bóng loáng, trầm mặc và thơm nồng mùi vị của thời gian. Bên cạnh trạm dừng, Nam tự tay trồng lại một hàng phượng vĩ mới. Những mầm xanh vừa nhú, khẽ khàng run rẩy trong nắng sớm như những nét gạch đầu dòng cho một chương mới của thị trấn. An đứng bên cạnh, cô vừa hoàn thiện bức tranh cuối cùng về con đường. Trong tranh của An, hàng phượng mới vẫn chưa có hoa, nhưng khi nhìn vào, Nam bỗng thấy một sắc đỏ rực rỡ đang âm thầm thức giấc ở phía tương lai.

Ông Sáu bước ra, chống gậy ngồi xuống chiếc ghế gỗ, đôi bàn tay gầy guộc vuốt ve từng thớ gỗ như đang vỗ về một người bạn cũ. Ông ngước nhìn những mầm cây non, khẽ hỏi:

- Chúng nó sẽ lớn nhanh thôi, phải không cháu?

Nam gật đầu, sống mũi cay xè.

Phía xa, đám trẻ tan học chạy ùa trên con đường mới, tiếng cười giòn tan vào gió. Trong khoảnh khắc ấy, Nam nhìn thấy hình bóng của ba, của ông Sáu và cả chính mình đang hòa quyện vào màu xanh của những tán lá bắt đầu xòe rộng. Mùa hè năm sau, chắc chắn con đường này sẽ lại cháy lên những miền nhớ mới, rực rỡ hơn bao giờ hết...