Ăn uống ngày cận Tết thế nào để không quá tải gan, dạ dày?

.

Chuẩn bị Tết không chỉ là dọn dẹp nhà cửa hay sắm sửa mâm cỗ, mà còn là chuẩn bị cho sức khỏe. Khi gan và dạ dày được "giữ sức" từ trước, cơ thể sẽ bước vào những ngày đầu năm với trạng thái nhẹ nhàng, tỉnh táo và đủ năng lượng để tận hưởng trọn vẹn không khí sum vầy.

Khi gan và dạ dày phải "gồng mình" trước Tết

Cận Tết là giai đoạn cơ thể bước vào một "mùa cao điểm" đặc biệt. Chỉ trong một đến hai tuần, khẩu phần ăn của nhiều người thay đổi gần như hoàn toàn. 

Những bữa ăn thường ngày tương đối nhẹ nhàng nhanh chóng được thay bằng các bữa tiệc nhiều thịt, nhiều đạm, nhiều dầu mỡ. Thời gian ăn uống cũng bị xáo trộn khi các buổi liên hoan thường diễn ra vào chiều tối hoặc đêm muộn.

Gan và dạ dày là hai cơ quan chịu ảnh hưởng rõ nhất từ sự thay đổi này. Dạ dày phải tiếp nhận lượng thức ăn lớn trong thời gian ngắn, trong khi gan liên tục xử lý chất béo, rượu bia và các sản phẩm chuyển hóa. Khi tình trạng ăn uống quá tải diễn ra liên tiếp nhiều ngày, khả năng thích nghi của cơ thể dần suy giảm.

Không ít người bắt đầu cảm thấy đầy bụng, chậm tiêu, ăn nhanh no hoặc buồn nôn sau bữa ăn. Một số trường hợp xuất hiện ợ nóng, trào ngược dạ dày, thực quản, đau âm ỉ vùng thượng vị. 

Cùng lúc đó là cảm giác mệt mỏi, uể oải, nóng trong người, nổi mụn hoặc miệng đắng vào buổi sáng, những biểu hiện thường gặp khi gan phải làm việc quá sức.

Điều đáng nói là nhiều người cho rằng đây chỉ là hiện tượng "bình thường cuối năm" nên chủ quan bỏ qua. Tuy nhiên nếu để tình trạng này kéo dài đến sát Tết, cơ thể sẽ không còn đủ "dự trữ sức" để thích nghi với những ngày nghỉ lễ chính thức, khi ăn uống còn nhiều hơn và thời gian sinh hoạt tiếp tục đảo lộn.

Bên cạnh yếu tố thực phẩm, rượu bia đóng vai trò không nhỏ trong việc làm gan quá tải. Gan chỉ có thể chuyển hóa một lượng cồn nhất định trong một khoảng thời gian nhất định. 

Khi uống rượu bia liên tục nhiều ngày liền, tế bào gan không kịp phục hồi, nguy cơ tổn thương tăng lên, đặc biệt ở những người đã có gan nhiễm mỡ, men gan cao hoặc bệnh lý gan tiềm ẩn.

Ăn uống thế nào để cơ thể không "đuối sức" khi Tết chưa bắt đầu?

Theo các chuyên gia Viện Dinh dưỡng quốc gia, giai đoạn cận Tết không phải lúc để "ăn bù", mà là thời điểm cần giữ sự điều độ nhằm chuẩn bị thể lực cho kỳ nghỉ dài. Việc ăn uống hợp lý trước Tết giúp gan và dạ dày có đủ khả năng thích nghi khi bước vào những ngày Tết chính thức.

Điều quan trọng đầu tiên là duy trì nhịp bữa ăn tương đối ổn định. Dù có tiệc tất niên hay liên hoan, vẫn nên giữ bữa sáng và bữa trưa nhẹ nhàng, tránh để cơ thể rơi vào tình trạng đói kéo dài rồi ăn quá nhiều trong một bữa tối. Khi phải dự tiệc, ăn chậm, ăn vừa đủ và tránh tâm lý "ăn cho xong" giúp giảm đáng kể áp lực lên dạ dày.

Trong những ngày này, bữa ăn cần được cân bằng lại bằng rau xanh và thực phẩm giàu chất xơ. Rau không chỉ hỗ trợ tiêu hóa mà còn giúp giảm hấp thu chất béo, hỗ trợ gan hoạt động nhẹ nhàng hơn. Việc bổ sung các món canh, món luộc, món hấp giúp cơ thể dễ chịu hơn so với việc ăn liên tục các món chiên rán, kho đậm.

Rượu bia nên được tiết chế, gan cần thời gian nghỉ ngơi giữa các lần chuyển hóa cồn. Nếu phải uống trong các buổi gặp mặt, việc giảm số lượng và uống kèm nước lọc có thể giúp hạn chế phần nào tác động tiêu cực.

Nước và giấc ngủ cũng là hai yếu tố thường bị xem nhẹ trong giai đoạn này. Khi ăn nhiều đạm, uống thiếu nước, cơ thể dễ rơi vào trạng thái mệt mỏi và táo bón. Ngủ muộn kéo dài khiến gan không có đủ thời gian thực hiện các hoạt động chuyển hóa và phục hồi vào ban đêm, làm cảm giác nặng nề tích tụ từng ngày.

Với những người có bệnh lý nền như viêm dạ dày, trào ngược, gan nhiễm mỡ, tiểu đường hoặc rối loạn mỡ máu, việc kiểm soát ăn uống cận Tết càng trở nên quan trọng. Chỉ cần vài ngày sinh hoạt quá đà cũng có thể khiến bệnh tái phát, khiến Tết trở thành khoảng thời gian điều trị thay vì nghỉ ngơi./.